Autorzy planujący wydanie swojej pierwszej książki bardzo szybko trafiają na dwa pojęcia: wydanie na zlecenie oraz self-publishing. Choć często są używane zamiennie, w rzeczywistości oznaczają dwa różne modele wydawania książki. W obu przypadkach autor finansuje wydanie publikacji, jednak zakres obowiązków, odpowiedzialności oraz wsparcia jest inny.
Zanim podejmiesz decyzję, warto dobrze zrozumieć, na czym polega każdy z tych modeli. Dzięki temu łatwiej ocenisz, który z nich będzie lepiej odpowiadał Twoim oczekiwaniom, doświadczeniu oraz ilości czasu, jaką możesz poświęcić na przygotowanie i późniejszą sprzedaż książki.
Na czym polega wydanie na zlecenie?
Wydanie na zlecenie polega na tym, że autor finansuje przygotowanie książki, natomiast cały proces wydawniczy realizowany jest we współpracy z wydawnictwem. Obejmuje to między innymi redakcję, korektę, skład, projekt okładki, przygotowanie do druku oraz kolejne etapy prowadzące do wydania publikacji.
Nie oznacza to jednak, że autor przestaje uczestniczyć w procesie. Wręcz przeciwnie. Nadal podejmuje najważniejsze decyzje dotyczące swojej książki, akceptuje kolejne etapy prac i pozostaje w stałym kontakcie z wydawnictwem. Różnica polega na tym, że nie musi samodzielnie szukać specjalistów ani koordynować wszystkich działań.
Na czym polega self-publishing?
Self-publishing oznacza samodzielne wydanie książki. Autor nie tylko finansuje cały proces, ale również odpowiada za jego organizację. To on decyduje, komu zleci redakcję, korektę, projekt okładki, skład, druk czy przygotowanie materiałów promocyjnych. Sam wybiera wykonawców, ustala harmonogram prac i nadzoruje realizację kolejnych etapów.
W praktyce oznacza to przejęcie obowiązków, które w modelu wydania na zlecenie realizuje wydawnictwo. Dla części autorów jest to zaleta, ponieważ zapewnia pełną niezależność. Jednocześnie wymaga znacznie większego zaangażowania oraz dobrej orientacji w całym procesie wydawniczym.
Kto odpowiada za przygotowanie książki?
Jedną z najważniejszych różnic pomiędzy tymi modelami jest podział obowiązków.
W przypadku wydania na zlecenie wydawnictwo organizuje cały proces i współpracuje ze sprawdzonymi specjalistami. Autor nie musi samodzielnie poszukiwać redaktora, grafika czy osoby odpowiedzialnej za skład książki. Otrzymuje wsparcie na każdym etapie przygotowania publikacji i może korzystać z doświadczenia zespołu wydawniczego.
W self-publishingu wszystkie te decyzje należą do autora. Sam wybierasz wykonawców, ustalasz harmonogram prac, kontrolujesz terminy i odpowiadasz za końcowy efekt. Im większe doświadczenie posiadasz, tym łatwiej jest zarządzać całym procesem.
Czy autor ma wpływ na ostateczny wygląd książki?
W obu modelach autor zachowuje wpływ na swoją publikację, jednak wygląda to nieco inaczej.
Przy wydaniu na zlecenie decyzje podejmowane są wspólnie z wydawnictwem. Autor akceptuje projekt okładki, skład oraz pliki przygotowane do druku. Wydawnictwo odpowiada natomiast za przygotowanie profesjonalnych propozycji i prowadzenie całego procesu zgodnie z ustalonym harmonogramem.
W self-publishingu wszystkie decyzje podejmujesz samodzielnie. To Ty wybierasz rozwiązania graficzne, decydujesz o formacie książki, rodzaju papieru czy sposobie przygotowania okładki. Wiąże się to jednak z koniecznością samodzielnej oceny wielu elementów wymagających wiedzy wydawniczej.
Wsparcie nie kończy się na wydaniu książki
Różnica pomiędzy wydaniem na zlecenie a self-publishingiem jest widoczna również po zakończeniu prac nad książką. W modelu wydania na zlecenie autor może korzystać ze wsparcia wydawnictwa także na etapie wprowadzania publikacji na rynek.
W zależności od zakresu współpracy może ono obejmować przygotowanie książki do sprzedaży, pomoc w dystrybucji, obecność w hurtowniach i księgarniach internetowych oraz działania promocyjne. Dzięki temu autor nie zostaje sam z gotowym nakładem i nie musi samodzielnie organizować wszystkich działań związanych z dotarciem książki do czytelników.
W modelu self-publishingu te obowiązki spoczywają na autorze. To Ty odpowiadasz za wybór kanałów sprzedaży, organizację dystrybucji, promocję oraz docieranie do odbiorców. Oznacza to większą swobodę, ale jednocześnie większą odpowiedzialność za to, co dzieje się z książką po jej wydaniu.
Czy różnica sprowadza się wyłącznie do kosztów?
To jeden z najczęściej powtarzanych mitów. W rzeczywistości wybór pomiędzy wydaniem na zlecenie a self-publishingiem nie powinien opierać się wyłącznie na porównaniu kosztów.
Równie ważne są czas, doświadczenie oraz gotowość do samodzielnego prowadzenia całego projektu. W self-publishingu autor przejmuje wszystkie obowiązki organizacyjne. W wydaniu na zlecenie może skoncentrować się przede wszystkim na swojej książce, korzystając z doświadczenia wydawnictwa oraz jego zaplecza organizacyjnego.
Kiedy warto rozważyć wydanie na zlecenie?
Ten model może być dobrym rozwiązaniem, jeżeli zależy Ci na współpracy z wydawnictwem i wsparciu podczas kolejnych etapów przygotowania książki. Sprawdza się również wtedy, gdy nie masz doświadczenia w organizowaniu procesu wydawniczego albo po prostu nie chcesz samodzielnie koordynować współpracy z wieloma specjalistami.
Dodatkowym atutem jest możliwość skorzystania z doświadczenia wydawnictwa również po zakończeniu produkcji książki – podczas jej dystrybucji, sprzedaży i działań promocyjnych. Dzięki temu autor może skupić się na rozwijaniu swojej twórczości, zamiast samodzielnie organizować wszystkie działania związane z obecnością książki na rynku.
Kiedy lepszym rozwiązaniem może być self-publishing?
Self-publishing może okazać się odpowiedni dla autora, który chce samodzielnie podejmować wszystkie decyzje i jest gotowy poświęcić czas na organizację całego procesu. Wymaga jednak nie tylko finansowania wydania książki, ale również koordynowania współpracy z wykonawcami, organizowania sprzedaży, promocji i dystrybucji.
To rozwiązanie dla osób, które chcą samodzielnie zarządzać każdym etapem powstawania i funkcjonowania książki na rynku oraz są świadome odpowiedzialności, jaka się z tym wiąże.
Nie ma jednego rozwiązania dobrego dla wszystkich autorów
Nie można powiedzieć, że jeden z tych modeli jest lepszy od drugiego. Każdy odpowiada na inne potrzeby autora. Dla jednych najważniejsza będzie pełna samodzielność i kontrola nad każdym etapem wydania. Dla innych większą wartość będzie miało wsparcie wydawnictwa oraz możliwość korzystania z jego doświadczenia podczas przygotowania, sprzedaży i promocji książki.
Zanim podejmiesz decyzję, zastanów się nie tylko nad kosztami wydania, ale również nad tym, ile czasu możesz poświęcić na organizację całego procesu i czy chcesz samodzielnie zajmować się sprzedażą oraz promocją swojej publikacji. Odpowiedź na te pytania najczęściej pozwala wybrać model najlepiej dopasowany do Twoich potrzeb.
